De toetreding van Roemenië en Bulgarije tot de Europese Unie heeft veel euroscepsis opgeleverd. Zonder uitbreiding zou de Nederlandse bevolking niet met ruim 60 procent tegen de Europese grondwet hebben gestemd. Dat stelt André Gerrits, hoogleraar Europese studies en senior wetenschappelijk medewerker aan het Clingendael Instituut. ‘De versnelde toetreding van Roemenië en Bulgarije heeft het idee versterkt dat Nederland een speelbal is van de EU. De toetreding van Roemenië en Bulgarije is een ingewikkeld verhaal. Deze landen zijn in 2007 lid geworden van de EU zonder daar werkelijk aan toe te zijn. Ze kregen in 2004 een belofte van de EU met de boodschap: in 2007 zijn jullie welkom. Het idee is onder de bevolking blijven hangen dat die landen niet gereed zijn. Volgens onderzoek van de EU zelf heeft de uitbreiding met deze Oost-Europese lidstaten echter economisch gezien profijt opgeleverd. Uiteraard vooral voor de nieuwe lidstaten zelf, maar ook oude lidstaten, Nederland in het bijzonder, hebben van de uitbreiding geprofiteerd. Een berekening van de EU laat zien dat de toetreding van de Oost-Europese staten Nederland 1,8 procent extra groei zou hebben opgeleverd, zo'n 650 euro per inwoner.'

Voor de bevolking telt echter vooral het politieke, en minder het economische verhaal, vertelt Gerrits. Daarbij speelt de negatieve beeldvorming een belangrijke rol. ‘Het beeld dat media en politiek creëren, is dat Nederland wordt overspoeld door Bulgaren en Roemenen. Iets wat niet de waarheid is. Daarnaast doen deze immigranten klussen die Nederlanders niet willen opknappen. Een ander vooroordeel is dat alleen de arme mensen naar hier komen, terwijl het vaak juist het wat ondernemender deel van de bevolking is dat deze stap durft te nemen.'

De beslissing vanuit Den Haag om de grens voor drie jaar te sluiten voor Bulgaren en Roemenen die in Nederland willen komen werken, vindt Gerrits dan ook weinig zinvol. ‘De grote fout die wordt gemaakt is dat een verband wordt gelegd tussen de migratie van Oost-Europeanen en criminaliteit. Deze twee zijn niet met elkaar verweven. De grenzen zijn sowieso open en criminelen uit deze landen kunnen zich dus naar eigen wens vrij bewegen. De politieke maatregelen die zijn genomen om de onrust weg te nemen, zijn dus zinloos. Criminaliteit bestrijd je met gerichte maatregelen, niet met een stop op arbeidsmigratie.'