De kans is groot dat in de toekomst miljoenen mensen stateloos worden als gevolg van de klimaatverandering. Deze klimaatontheemden hebben geen internationale rechtsbescherming. René Lefeber, hoogleraar Internationaal milieurecht, vindt dat de politiek zijn kop niet langer in het zand mag steken en op zoek moet gaan naar een oplossing. 'Indien de natuurwetenschappers gelijk hebben over de opwarming van de aarde, is het aannemelijk dat eilandstaten als Tuvalu en de Malediven onder de zee zullen verdwijnen. Hoewel het land dan verdwijnt, verdwijnt het volk dat er leeft niet. Die mensen moeten ergens naartoe. Elk volk heeft weliswaar het recht op zelfbeschikking, maar niet duidelijk is hoe volkeren dit recht kunnen uitoefenen na het verlies van hun land. Het leefbare deel van de wereld is immers al verdeeld. De toekomst van deze volkeren zal afhangen van de bereidheid van andere landen om ze op te nemen.' Lefeber vindt dat dit moet veranderen. Er moet nu naar een oplossing worden gezocht om een toekomstige humanitaire crisis te voorkomen. ‘Op dit moment zijn het vooral wetenschappers die zich over deze kwestie buigen. De politici denken daar nog niet serieus over na, terwijl dat wel noodzakelijk is om voorbereid te zijn op de opvang van klimaatontheemden.'

Binnen het internationale milieurecht moet nog meer werk worden verricht. Op het vlak van milieuschade moet dit rechtsgebied volgens Lefeber verder worden ontwikkeld. De vervuiler zou moeten betalen voor de door hem veroorzaakte schade, maar dat is in het geval van klimaatschade niet evident. ‘Hoewel een land aansprakelijk is voor milieuschade in een ander land, is het moeilijk om deze aansprakelijkheid te verzilveren in het geval van klimaatschade. Elk land draagt immers bij aan de opwarming van de aarde. Het wordt lastig voor een eiser om aan te tonen dat een land zich niet aan de regels heeft gehouden. Volgens mij is er wel een mogelijkheid om een land aansprakelijk te stellen voor klimaatschade in geval een land niet meedoet aan internationale afspraken, zoals het Kyoto-protocol. Als zo'n 190 landen internationale afspraken maken en zich daar aan houden, moet het mogelijk zijn om landen die dat niet doen als de vervuilers aan te merken. Daarvoor moeten veel juridische hindernissen worden genomen, maar landen als Tuvalu en de Malediven hebben daarvoor wel een goede reden en zouden serieus moeten overwegen om naar de rechter te stappen.'